Militaria XVII-XVIIIw.

a) Przed krzyżackie wały obronne w rejonie Wały - Zimna Woda, wykorzystywane podczas wojen ze Szwedami. Z tego względu nazywane są również „Wałami Szwedzkimi"

milit17i18w1


Wały ziemne na pograniczu Mazowsza i Prus, ciągnące się niegdyś dziesiątkami kilometrów, zachowały się jedynie w lasach. Średniowieczne, wznoszone przez Mazowszan w okresie od XI do XIII w. wały ziemne i fosy miały - wzorem Wielkiego Muru Chińskiego czy rzymskiego limesu -zabezpieczać granice Mazowsza przed najazdami pogańskich Prusów. Granice te zaakceptowali później Krzyżacy i królowie niemieckich Prus. W ten sposób wały zwane podłużnymi wyznaczały niezmiennie prawie przez tysiąc lat granice północnej Polski, zmieniona dopiero w 1945 r. Na wspomnianym obszarze zachowało się wiele odcinków tych nasypów.
Najciekawszy, mierzący 1-2 m wysokości i ciągnący się na przestrzeni ponad 3 km, warto zobaczyć po prawej stronie drogi prowadzącej od szosy Nidzica-Szczytno do wsi Wały.
Jest to tzw. Szwedzki Wał - obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa warminsko-mazurskiego.


b) Kamień Tatarski różowo - szary granitognejs, zwany tez Wielkim Głazem, Wielkim Kamieniem. Największy kamień polodowcowy na Mazurach, jeden z największych, nie tylko w Północnej Polsce, lecz w szerszym kontekście geograficznym, miedzy Łaba a Niemnem.
Wielkość: obwód 19m, wys. 2 m, szerokość 4 m.
Kamień znajduje się ok. 2 km na południowy wschód od Zamku, przy miejscowości Tatary.


milit17i18w2


Historia i legenda
Podczas „Potopu szwedzkiego" 1655-1660 nad Rzeczpospolita zawisło wielkie niebezpieczeństwo, grożące nawet rozbiorem państwa. Z najeźdźcą szwedzkim sprzymierzyli się Kozacy i Książe Siedmiogrodu Jerzy Rakoczy, wspólnie uderzając na Rzeczpospolita. Skorzystał z tej sytuacji elektor Prus Fryderyk Wilhelm, dotychczasowy lennik króla Polski, który wypowiedział mu posłuszeństwo i również przeszedł na stronę Szwedów. W celu ukarania niesfornego lennika, król Polski
zorganizował wyprawę odwetowa pod dowództwem hetmana Wincentego Gosiewskiego, który wraz ze sprzymierzonymi Tatarami w bitwie pod Prostkami w 1656r, po-bił wojska elektorskie. Tatarzy spustoszyli poł.-wsch. Powiaty Prus. Według legendy jeden z czambułów tatarskich ruszył w kierunku zachodnim i dotarł pod Nidzice. Podczas oblężenia miasta, niejaki Jan Nowak wystrzałem armatnim z Zamku [w którym stacjonowała załoga szwedzka], zabił ucztującego przy Wielkim Kamieniu wodza tatarskiego. Legenda tego wydarzenia utrwalona została przez wieki w sztukach teatralnych.
W Klasztorku stacjonują oddziały piechoty i jazdy przerzucone tu z Bydgoszczy.


- Czy i jakie znaczenie mógł mieć dla plemion pruskich jeden z największych głazów narzutowych na terenie obecnych Mazur, znany nam jako nasz "Kamień Tatarski"?

- Czy pełnił funkcję pruskiego ołtarza?

- Czy oddawano mu cześć jako jednemu z pruskich bóstw? Odpowiedź na powyższe pytania pozostawiamy w Państwa gestii.

logo cz300